U bent hier

Gemiste kansen

Printvriendelijke versieVerstuur via emailPDF versie

Zomertijd, festivaltijd… een mens moet zich eens kunnen ontspannen… Zowat elke zich respecterende gemeente of stad heeft haar festiviteiten. Zo ook Lokeren, en daar kennen ze iets van feesten. Uit de programmabrochure van deze Lokerse feesten blijkt dat ze in deze stad ook aandacht hebben voor de medemens met een beperking. Bijna had ik het woord ‘engagement’ in de mond genomen maar bij nader inzien lijkt de term ‘aandoenlijk’ toepasselijker. Waarover gaat het?
 

Op 6 augustus 2013 organiseren ze in het kader van deze Lokerse Feesten namelijk een “Fuif voor personen met een verstandelijke beperking”. Zich organiseren binnen een subcultuur moet kunnen, die discussie hebben we ondertussen wel gehad. Jawel, het fenomeen gebarentaal - om even een zijsprongetje te maken naar sensorische handicap - werd ooit beschouwd als integratiebelemmerend… Moeilijker – ook binnen de zorgsector – ligt wellicht de discussie over het recht op het krijgen van een kind met een afwijking. Ook het politiek correct denkende gedeelte van de bevolking fronst allicht de wenkbrauwen bij de vraag – annex juridische actie – van dove ouders om hun recht op het krijgen van een kind met gehoorsstoornis omdat dit beter past binnen de eigen gezinscontellatie en ervaringswereld van de betrokkenen[1].
 

Het recht op een eigen ‘tegen-‘ of ‘subcultuur’ staat hier dus niet ter discussie, wel hoe men dit in de praktijk brengt of kan brengen. Bij mensen met een mentale beperking ligt de maatschappelijk discussie net iets moeilijker. We hebben de mond vol van ‘Normalisatie’, ‘integratie’, ‘gelijke rechten’ en dies meer maar hoe wordt dit praktisch haalbaar zonder ‘zelfbeschikkingsrecht’ op te geven (het zogenaamde ‘overnemen’) of in ‘betutteling’ te vervallen? Twee – vergelijkbare - evenementen geven ons de mogelijkheid een aanzet tot antwoord te geven : Rock for Specials en Buitenbeenpop.
 

Het eerste evenement gaat jaarlijks door in Doornzele (Evergem) en wil een meerdaags rockfestival zijn voor mensen met een beperking. De creatie van een echte ‘festivalervaring’ staat voor de organisatoren centraal. Alle elementen van een ‘gewoon’ festival zijn aanwezig: professionele PA, festivalcatering, randanimatie, camping… Wie er ooit geweest is weet dat de organisatoren redelijk goed in hun opzet geslaagd zijn. Het zijn veeleer de aanwezige buitenstaanders, waaronder sommige artiesten, die hun onwennigheid niet kunnen verbergen en moeite blijven hebben om zich ‘normaal’ te gedragen. Maar soit, de balans is duidelijk positief.
 

Een heel ander verhaal is Buitenbeenpop waar men blijkbaar niet weggeraakt van de bestaande muziekclichés noch van de betuttelende houding tegenover hun klandizie. Toen een aantal bewoners van De Steenman eens naar Leopoldsburg afzakten waren ze zwaar gechockeerd over het feit dat hun bij de ingang ballonnen en andere prularia in de handen werd gedrukt. ‘Wij zijn toch geen kleuters’ verwoordde één van de betrokkenen het.
 

De fuif op de Lokerse Feesten situeert zich op dit laatste niveau. De eerste vraag die we ons stellen is waarom deze fuif tussen 14.00 en 17.00 uur moet doorgaan… geen weldenkend mens kan daar een zinnig antwoord op geven. Fuiven beginnen door de band genomen ten vroegste rond 22.00 uur… We willen het de organisatoren van de Lokerse Feesten niet kwalijk nemen, zij volgen de wetten van de markt… De ervaring leert hen allicht dat het doelpubliek enkel op dat tijdstip kan bereikt worden. En daarmee zijn we aan het meest trieste gedeelte van dit verhaal aanbeland. Net begeleiders van mensen met een mentale beperking zouden alert moeten zijn voor dit soort nonsens… Wie heeft het aldoor over ‘professionalisering’. Een fuif in volle namiddag, godbetert.
 

Eens te meer zullen karrevrachten wetten en praktische bezwaren worden aangevoerd die een normale fuif in de weg staan. Deze tijdsregeling laat toe om nog net op tijd thuis (lees in de instelling, leefgroep,…) te zijn voor het avondeten. Op die manier moet de begeleiding geen ‘overuren’ presteren – wat vooral de directie zal plezieren. En als we echt stout willen zijn denken we er meteen bij dat betrokkenen nadien mooi op tijd naar bed kunnen… Voor wie het wat abstracter – lees afstandelijker – wil houden is er de traditionele jammerklacht over tekort aan personeel en werkingsmiddelen ook nooit weg… Goede bedoelingen zat, maar wie blijft weer in de kou staan? Ja… tussen droom en daad…
 

Verkleutering is de enige passende term. Toch nog even dit. Niet enkel beleidsmatig maar ook op individueel vlak heeft deze “regeling” voordelen, al mogen we dit misschien niet te expliciet maken… Begeleiders zijn echte ‘idealisten’ die opkomen voor de minstbedeelden in onze samenleving (dat is toch het beeld dat goegemeente voorgeschoteld krijgt), maar moet dit een reden zijn om hen te ontzien? Het komt allemaal mooi uit binnen de normale werkuren. Er hoeven geen speciale regelingen uitgewerkt te worden… en bovenal de eigen vrije tijd komt niet in gevaar. Want om 19.00 uur begint het echte werk op de Lokerse Feesten… Dus tijdig de cliënten onderstoppen, nog een nachtzoen en … here we come Lokerse Feesten. Of is deze conclusie te cynisch?
 

Van normalisatie, integratie en andere hoogstaande principes hebben ze in deze helaas geen zak begrepen…



[1] Van den Berghe Gie, De mens voorbij, 2008,  Antwerpen-Amsterdam, Meulenhoff | Manteau. onder meer p. 344 en volgende.