U bent hier

Langeveld

Printvriendelijke versieVerstuur via emailPDF versie

Ik ben nog zo'n pedagoog die ooit van Langeveld heeft gehoord. Ja ook in Vlaanderen werd tot in de vroege jaren '80 verwezen naar de 'grootste Nederlandse pedagoog uit de (tweede helft van de) twintigste eeuw'. Ik was vooral gecharmeerd van zijn kernachtig verwoorde opvoedingsdoel: "zelfverantwoordelijke zelfbepaling". Het achterliggende model - erg pedocentristisch - boeide minder en was ook enigszins gedateerd evenals zijn taalgebruik, maar dat ontdekte ik pas later. Maar de basisslogan "zelfverantwoordelijke zelfbepaling" paste perfect in de traditie van het verlichtingsdenken. Zelf nam Langeveld geen levensbeschouwelijke stelling in. Hij hield het bij een fenomenologische benadering. Tegelijkertijd kantte hij zich tegen de empirische benadering – meten is weten – die volgens hem tot lopende bandwerk zou leiden.

Voor mij kaderde de zelfverantwoordelijke zelfbepaling in het anarchistische ni dieu, ni maître. Waarbij je niet meteen aan in het zwart geklede bommenleggers moet denken maar aan de emancipatorisch filosofische stroming zoals die door Paul Valéry zo mooi werd verwoord door de term te voorzien van een koppelteken : an-archie. De term ‘archie’ gaat terug op het  Griekse arkhein wat heersen betekent. De essentie hierbij is om het eigen denken en beslissen niet afhankelijk te maken van eender welke vorm van overheersing of het nu over de erfelijke variant monarchie dan wel een andere oligarchie betreft. Het Langeveldiaanse begrip bood de mogelijkheid om onder dat juk uit te komen. Of hoe mondigheid anders verwoord werd.

Langeveld hield niet van de empirische methode. Statistieken waren aan hem niet besteed om de volheid van het leven te kunnen vatten. De fenomenologie was zijn ding. Ondertussen is Martinus het lot van zovelen beschoren...de molen van de tijd dreef hem in vergetelheid. De ironie van het lot wil nu dat net het empirisch onderzoek op het vlak van de motivatiepsychologie de cirkel rond maakt. De Selfdetermination Theory vertoont verbazend grote gelijkenis met net die ultieme pedagogische doelstelling... mensen hebben een behoefte aan autonomie, competentie en erbij horen... Maar met de onherroepelijke verwetenschappelijking van de pedagogiek is ook het bandwerk een deel van de dagelijkse realiteit geworden. Wat dit laatste betreft haalt Langeveld posthuum zijn gelijk, al had hij het wellicht graag anders gezien.

RSS

Inschrijven op RSS