U bent hier

Though this be madness, ...

Printvriendelijke versieVerstuur via emailPDF versie

Eén van de markantste - en voor beginnende medewerkers moeilijkst te bevatten - werkingsprincipes van "De Steenman Old Style" is wellicht de voor buitenstaanders buitensporige maar in elk geval koppig volgehouden basisattitude om de cliënt ernstig te nemen. Dit lijkt een vanzelfsprekendheid, maar in al zijn consequenties is het dat niet. Hulpverleners leren - in theorie - dat ze een luisterend oor moeten hebben om de vaak moeizame communicatie met cliënten aan te gaan. In de praktijk zijn er nogal wat wetten en praktische bezwaren die de verwezenlijking van deze basisattitude in de weg staan. Het spook van de efficiëntie heeft duizenden drakenkoppen. Want ja, het enige wat je nodig hebt om iemand ernstig te nemen is tijd. Je moet er letterlijk de tijd voor nemen. En als nu net die tijd wordt wegbezuinigd...
 

Vaak lijkt de leef- en belevingswereld van de cliënt een chaos, zit deze vol met ogenschijnlijk bizarre elementen die niet in een groter geheel passen. De verleiding is dan groot om zelf het heft in handen te nemen en vanuit een eigen - meestal middle class burgerlijk - model de zaken voor de cliënt te regelen. Het vergt geduld, een brede interesse en een zeker fanatisme om hieraan te weerstaan. Jarenlang zijn we daarin geslaagd. Een aantal collega's had het daar - om allerlei redenen - wellicht moeilijk mee. We zijn er ons van bewust dat sommigen hierdoor afgehaakt hebben. Maar we blijven ervan overtuigd dat dit de juiste weg is en dat het pad van de hulpverlening, zorg of hoe je het ook wil noemen, geen rechte weg, laat staan een autosnelweg is, maar een kronkelpaadje. Laten we dit even concreet maken aan de hand van enkele voorbeelden.
 

Binnen deze sector hebben de cliënten intellectuele maar ook vaak sociale beperkingen. Dikwijls zijn ze uit andere subculturen afkomstig, subculturen waar we eigenlijk al lang de voeling mee hebben verloren. Zo hadden we een cliënt uit een kroostrijk gezin die een broer had met dezelfde voornaam... en een zus met de vrouwelijke variant van die voornaam. Op het eerste zicht een redelijk merkwaardig fenomeen. Je zou het zelfs 'pervers' of 'intellectuuel onvermogen' kunnen noemen (en zo zijn er nog tig van mogelijke alternatieve labelingsmogelijkheden). Het lijkt allemaal bizar, tenzij je wat thuis bent in de demografische studies van wijlen Chris Vandenbroeke. Dan blijkt dat dit niet zo'n uitzonderlijk fenomeen is. Tot voor enkele eeuwen was dit in Vlaanderen zelfs gebruikelijk gezien de hoge kindersterfte. Tradities kunnen lang blijven hangen. Nu zou je kunnen aanvoeren dat dit nog enkel het geval zal zijn in lagere sociale klassen (komt dat middle class model toch weer om het hoekje kijken zeker). Maar toen ik deze situatie enkele jaren geleden met een medewerkster van de lokale bibliotheek besprak zei deze spontaan dat ze bij haar in de familie een gelijkaardige situatie had. Ze had een broer Lucien en een andere die Luc heette. De Luc waarvan hier sprake is professor emeritus aan de KULeuven.
 

Informatie beïnvloedt de manier waarop we naar anderen kijken. Hoe breder deze informatie, hoe genuanceerder en mogelijks positiever onze kijk wordt.