U bent hier

Misbruik is steeds machtsmisbruik

Printvriendelijke versieVerstuur via emailPDF versie

Vooruitgang

Er is vanzelfsprekend – en gelukkig maar – sprake van een positieve evolutie. De wetenschappelijke vooruitgang samen met een betere scholing van het personeel en een professionalisering van de zorg hebben geleid tot een menswaardigere hulpverlening. Om één concreet voorbeeld te nemen : de tijd dat ‘agressie’ nog benaderd werd met de matrak en andere ‘tegenagressie’ technieken ligt ver achter ons. Hoe je het ook draait of keert, psychofarmaca hebben wat dat betreft een humaniserende (neven)werking gehad. Geschoold personeel beheerst een breder gamma aan ‘reactiemogelijkheden’ en verstaat beter de kunst om middels gerichte observatie pro-actief te werken. Voorkomen is zoals steeds beter dan genezen. Gaandeweg werd de patiënt cliënt en sindsdien mag en kan hij (tot op zekere hoogte ?) mondig zijn. Misbruiken allerhande, tracht men te voorkomen door het invoeren van allerlei ‘procedures’ en ‘controle-instanties’. Cliënten hebben ook hun rechten. Kortom, een positief plaatje. Helaas is er ook een keerzijde aan de medaille en hebben heel wat van deze verworvenheden op langere termijn ook negatieve neveneffecten.

Neveneffecten

De overregularisatie bij het invoeren van procedures allerhande heeft ertoe geleid dat hulpverleners steeds vaker verleren om zelf na te denken. Door het klakkeloos volgen van procedures wil men zich vooral indekken tegen mogelijke kritiek. Het zich kwetsbaar opstellen in een zoektocht naar de best mogelijke begeleiding in individuele situaties is er vaak niet meer bij. De zorg wordt gestandaardiseerd en tegelijkertijd gedehumaniseerd. Dat het echte leven tot nader order nog steeds niet bestaat uit ‘standaardsituaties’ waarvoor een duidelijke ‘oplossing’ bestaat zijn we even uit het oog verloren. Efficiëntie is in die zin dodelijk. De dwangmatige aandacht voor efficiëntie is echter al lang geen louter top-down problematiek meer. Ook de ‘mondigen’ hebben zich bij de feiten neergelegd.

Maar ook vanuit eerder ‘onverwachte hoek’ zijn er problematiserende uitwassen. Zo is de syndicalistische tendens naar professionalisering van de zorg al te vaak doorgeslagen naar een louter opkomen voor de belangen van de werknemers – hier dus de hulpverleners - naar analogie van de profit-sector. Dat vakbonden er niet in slagen de eigenheid van de not for profit sector te vatten is onbegrijpelijk. Het getuigt van intellectuele luiheid (of onvermogen ?) om los te komen van de in de traditionele syndicale werking succesvolle methodieken. Tenzij je het aanleren en versterken van de ‘what’s in for me’-mentaliteit binnen not for profitsector als ‘emanciperend’ beschouwt.

Tenslotte is de ‘medicalisering’ van het bestaan naar de hele maatschappij doorgeslagen. Voor (bijna) alles bestaat er een pilletje… Wat niet past in het plaatje wordt ‘gemedicaliseerd’. Zo behoren ADHD en autisme tot de favoriete diagnoses (al probeert borderline momenteel ook een plaatsje in de eerste divisie te veroveren). Een wel heel merkwaardig fenomeen in een maatschappij die pretendeert op te komen voor diversiteit en aandacht voor minderheden.