U bent hier

The Ledge

Printvriendelijke versieVerstuur via emailPDF versie

Eind augustus 2011 kreeg twee derden van de staf van het woonbegeleidingscentrum 'De Steenman' in Halle een aangetekend schrijven in de bus. De raad van bestuur van deze kleinschalige voorziening uit de zorgsector had beslist om deze mensen op staande voet te ontslaan. Een reden van ontslag werd niet medegedeeld. En zoals dat bij dit soort evenementen hoort werden de betrokkenen meteen als 'personae non gratae' beschouwd.

Een werkgever heeft steeds het recht om werknemers voor hun diensten te bedanken, op voorwaarde dat de sociale wetgeving wordt op een correcte wijze wordt gevolgd. Of dit in deze zaak het geval was kan je elders op deze website lezen. Hier willen we even stilstaan bij een fenomeen dat ook binnen de 'zachte' sector meer en meer ingang vindt. Onder het mom van 'noodzakelijke professionalisering' (en wie kan daar nu iets op tegen hebben?) wordt steeds vaker teruggegrepen naar methodieken uit de profit-sector. Efficiëntie, schaalvergroting, rationalisering,... het zijn maar enkele termen die hierbij de revue passeren. Dat in één adem een andere - verborgen - agenda wordt gerealiseerd, is niet onmiddellijk duidelijk.

Je hebt geen wederwoord... je voelt je genomen. Je krijgt geen, of amper, de tijd om je spullen op te halen en afscheid te nemen van de bewoners die je jarenlang begeleid hebt. En aan het sociale netwerk van die bewoners - familie, vrienden, verenigingsleven,... - dat je mee hebt helpen uitbouwen, kom je helemaal niet meer toe. Wie achterblijft krijgt de 'officiële' versie voorgeschoteld. Wat overblijft is een groot gevoel van onmacht, omdat je enkel kan ondergaan wat over je hoofd werd beslist.

Wat in 'De Steenman' gebeurde is lang geen nieuwe affaire 'Dennendal', hoewel er heel wat gelijkenissen zijn. Het heeft er namelijk alle schijn van dat de tijd van de grote 'restauratie' is aangebroken.

Hans Achterhuis maakt in het boek "Arbeid een eigenaardig medicijn" het onderscheid tussen een job en een werk. Kort samengevat komt het erop neer dat een job in tegenstelling tot een werk nooit af is. Je moet er elke dag opnieuw aan beginnen. Als voorbeeld verwijst hij naar mensen die in het onderhoudsteam werken. Elke dag opnieuw ligt er stof, vuil,... en moet er gekuist worden. Aan het andere uiteinde van het spectrum vind je bijvoorbeeld de vioolbouwer die na verloop van tijd een werkstuk aflevert. Het is al te eenvoudig - en overigens misplaatst - om het werk binnen de zorgsector in de eerste categorie te plaatsen. Een job kan ook 'werk' worden met de daaraan gekoppelde fierheid. En dit aspekt wordt schromelijk genegeerd door een management dat arbeidskrachten inwisselbaar maakt en dus reduceert tot eender welk ander arbeidsmiddel. Een management dat niet verder kan of wil kijken dan boekhoudkundige cijfertjes en gevangen zit in een dwangmatig groeidenken.

Het is ondertussen alweer een hele tijd geleden. Waarom nu pas een reactie? Anders geformulieerd, waarom slapende honden wakker maken? Er is een aantal redenen waarom een reactie op zich liet wachten. Een ontslag is geen alledaagse situatie waar je op alle vragen een pasklaar antwoord hebt (dat heb je als je geen ervaringsdeskundige bent). Je moet dus uitzoeken wat je rechten zijn in dergelijke situatie, of alles wel op een correcte manier is verlopen, bij welke instanties je wel of niet kan aankloppen, enz... Dat vraagt tijd. De antwoorden op de meeste vragen zijn niet echt opbeurend (zie elders op deze website). Maar bovenal blijkt dat de afgelopen maanden de zaken niet tot rust zijn gekomen. De begeleiders die van de 'honingpot' geproefd hebben kunnen blijkbaar niet aarden in de nieuwe 'rationaliteit' en haken één voor één af. Sporadische contacten leren dat het nog heel wat voeten in de aarde zal hebben vooraleer de rust zal weergekeerd zijn. Maar vooral stuitend is dat een aantal basisverworvenheden, de kern van een menswaardige benadering, op de helling worden gezet. De neoliberale interpretatie van de zorgsektor leidt onherroepelijk naar een nieuwe afhankelijkheid en kneuterigheid en ergens moet de discussie hierover ooit gevoerd worden.

De La BoëtieJe zou dit alles naast je neer kunnen leggen. De Steenman is een stuk van je verleden en het leven gaat door. "We must move on" in deze jachtige tijden. Maar misschien is wat reflectie en opstandigheid in deze wel gepast. Étienne de La Boétie, de Franse rechter, schrijver, filosoof en en vriend van Montaigne had het reeds in zijn essay Discours de la servitude volontaire (Vertoog over de vrijwillige onderdanigheid) over de oorzaken van de passiviteit die maken dat mensen niet in opstand komen tegen onrechtvaardigheid. Want ook dit is een vorm van 'aangeleerde hulpeloosheid' iets wat hulpverleners bij hun cliënten willen doorbreken (maar bij zichzelf niet durven onderkennen). En aangezien er al genoeg kippen zonder kop zijn die zich schikken naar de pikorde van de dag geven we het laatste woord aan de Duitse cineast Werner Herzog...

 

 

[d..]

RSS

Inschrijven op RSS